Аку Тонпа – тибеткий «Ходжа Нассредин», герой народных сказок, остроумный и хитрый, постоянно высмеивает и обводит вокруг пальца богачей и гордецов, помогая бедным людям и защищая их. В тибетском фольклоре есть множество историй об этом народном герое.

Сказка об Аку Тонпа «Тебя провели!»

ཁྱེད་རང་མགོ་སྐོར་ནང་ཚུད་སོང་།

 

སྤྱང་གྲུང་ལྡན་ལ་སེམས་བཟང་ཅན་གྱི་ཨ་ཁུ་སྟོན་པ་ནི་ས་གནས་གང་སར་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན། དབུལ་ཕོངས་ཚས་ཨ་ཁུ་ོསྟོན་པར་དགའ་པོ་བྱེད་པ་དང་ཕྱུག་པོ་ཚས་ཁོང་ལ་འཚིག་ཟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཐེངས་གཅིག་མི་ཕྱུག་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས། ཁོ་ཨ་ཁུ་སྟོན་པར་ཧ་ལམ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད། ང་ནི་ཁོ་ལས་ཀྱང་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པ་ཡོད། གལ་ཏེ་ཉིན་ཞིག་ང་ལ་ཁོ་ཐུག་སོང་ན་ངས་ཁོ་བཟོ་ལྟ་ཤོར་བ་ཞིག་བཟོས་ཆོག ཅེས་བཤད། ཉིན་གཅིག་ཕྱུག་བདག་དེ་ལུང་པའི་ཕུ་ཞིག་ལ་འགྲོ་སྐབས་ཆུ་འགྲམ་ཞིག་ཏུ་ཨ་ཁུ་སྟོན་པ་ཕྲད། ཕྱུག་བདག་དེས་ལམ་སེང་། ཁྱེད་རང་ཨ་ཁུ་སྟོན་པ་ཟེར་བ་དེ་མིན་ནམ། ཞེས་དྲིས་པར་ཨ་ཁུ་སྟོན་པས། ལགས་ཡིན་ཕྱག་ལས་གང་ཡོད་དམ། ཞེས་ལབ། ཕྱུག་བདག་དེས་གཡོ་སྒྱུའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་བསྟན་ནས། ཁྱེད་ཀྱིས་མི་མང་པོར་མགོ་སྐོར་བཏང་སྐོར་གོ་ཐོས་བྱུང་དེ་རིང་ང་ལ་མགོ་སྐོར་ཞིག་གཏོང་ཐུབ་བམ། ཞེས་བཤད། སྐབས་དེར་ཨ་ཁུ་སྟོན་པས་བྲེལ་འཚུབ་ཆེན་པོས་ཨམ་ཕྲག་བསྔོགས་། ཨམ་ཕྲག་ནས་གང་ཡང་མ་ཐོན་པས་ཕྱུག་བདག་དེར། ཨ་ཙི་་་་་་། དེ་རིང་ཡོང་བ་མི་འདུག་ངས་མགོ་སྐོར་གཏོང་རྒྱུའི་ཅ་ལག་དེ་ཁྱིམ་དུ་ལུས་འདུག གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་བྲེལ་བ་མེད་ན་རྟ་དེ་ང་ལ་གཡར་དང་། ངའི་ཁང་པ་གཙང་པོ་འདིའི་ཕར་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་ནས་ཅ་ལག་དེ་བླངས་རྗེས་ཁྱེད་རང་ལ་ཏན་ཏན་མགོ་སྐོར་ཞིག་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བཤད། ཕྱུག་བདག་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་ནས་བཤད་པ་བཞིན་ཕྱུག་པོ་མང་པོའི་མདུན་དུ་ཨ་ཁུ་སྟོན་པ་ལས་རྒྱལ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ནས་ལམ་སེང་ཁོ་རང་གི་ཞོན་རྟ་དེ་ཨ་ཁུ་སྟོན་པར་གཡར་ཏེ། ད་འོ་ན་མགྱོགས་ཙམ་ཡིན་ད་ཞེས་ལབ་པ་རེད། ཨ་ཁུ་སྟོན་པས་རྟ་དེ་བཞོན་ནས་ཆུ་བོའི་ཕར་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད། གང་ཙམ་ནས་ཆུའི་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་སླེབས་སྐབས་རྟ་མ་བཏང་བར་ཏོག་ཙམ་བསྡད། དེ་ནས་རང་འཇགས་ཚུར་ལོག་ཡོང་བར་ཕྱུག་བདག་དེས། འོ་ཛི་ཨ་ཁུ་སྟོན་པ་ཁྱེད་རང་ཅ་ལག་དེ་ལེན་དུ་མི་འགྲོ་བར་ཚུར་ལོག་ནས་ག་རེ་བྱེད་རྩིས་ཡོད་དམ། ཞེས་བཤད་པར་ཨ་ཁུ་སྟོན་པས། ཕྱུག་བདག་ལགས། ཆུའི་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་སླེབས་སྐབས་རྟ་འདིས་ང་ནི་ཁྱེད་རང་མིན་པ་ཤེས་ཏེ་རྩ་བ་ནས་འགྲོ་རོགས་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག ཅེས་བཤད་པར་ཕྱུག་བདག་དེས། ད་འོ་ན་ཐབས་ཤེས་གཞན་གང་ཡོད་དམ། ཞེས་དྲིས་པ་རེད། ཨ་ཁུ་སྟོན་པས་ཐབས་ཤེས་གཞན་པ་གང་ཡང་གནང་དགོས་མ་རེད།     ཁྱེད་རང་གི་ན་བཟའ་དེ་རྣམས་ཕྲན་ལ་གཡོགས་ན་རྟ་འདིས་ཏན་ཏན་འགྲོ་བ་འདུག ཅེས་ལབ་པར་ཕྱུག་བདག་དེས་ལམ་སེང་རང་ཉིད་ཀྱི་དུག་ལོག་ཚང་མ་ཨ་ཁི་སྟོན་པར་གཡོགས། ཨ་ཁུའི་དུག་ལོག་རྣམས་ཁོ་རང་གིས་གྱོན་པ་རེད། དེ་ནས་ཨ་ཁུ་སྟོན་པ་ཉམས་དང་བཅས་ཕཕྱུག་བདག་གི་དུག་ལོག་རྣམས་གྱོན་ནས་རྟ་དེར་བཞོན་ཏེ་ཤར་རེར་སོང་བ་རེད།     དེ་ནས་ཨ་ཁུ་སྟོན་པས་ཆུའི་དཀྱིལ་དེ་ནས་རྟ་ཁ་ཚུར་གཅུས་ཏེ་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས།     ཝ་ཡེ། སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་ཕྱུག་བདག་ལགས། ད་ཁྱེད་ཀྱིས་ཧ་གོ་སོང་ངམ། ད་ཁྱེད་རང་མགོ་སྐོར་ནང་ཚུད་མ་སོང་ངམ། ཞེས་བརྗོད་དེ་ཤར་རེར་སོང་བས། ཕྱུག་བདག་དེ་ནི་རང་གིས་གཅེས་པོ་བྱེད་པའི་རྟ་དེ་དང་གཟབ་སྤྲོས་ཀྱི་གྱོན་གོས་རྣམས་ཨ་ཁུ་སྟོན་པར་ཤོར་ཏེ་ཆུ་བོའི་ཕ་རོལ་དུ་ཐོན་འགྲོ་བ་མཐོང་དུས་གང་བྱེད་འདི་བྱེད་མི་ཤེས་པར་ལུས་སོ།

    Хитроумный, но добрый Аку Тонпа был известен повсюду. Бедняки его любили, а богачи горячо ненавидели.
    Когда то был один богатый человек, который говорил: «Что такого удивительного в этом Аку Тонпа? Я умнее его. Если однажды я его повстре- чаю, я смогу разрушить этот его образ».
    Однажды этот богатый господин ехал через одну местность и столкнулся с Аку Тонпа. Он сразу спросил: «Не тебя ли зовут Аку Тонпа?», на что Аку ответил: «Да, есть какое-то дело?». Богач сказал с хитрым видом: «Слышал о том, что ты обманул много людей. А сможешь ли сегодня провести меня?»
    Тогда Аку Тонпа с очень напраженным видом покопался за пазухой, ничего не выташив оттуда, сказал богачу: «Ох, сегодня не получится, я забыл дома вещь, с помощью которой обманываю. Если ты не занят, одолжи мне коня. Мой дом на другой стороне реки, я возьму оттуда вещь для обмана и после этого я точно смогу тебя провести».
    Богатый господин был очень гордым и сам говорил перед множеством богачей, что одержит победу над Аку Тонпа. Так он подумал и согласился одолжить коня, на котором сидел, сказав: «Но только давай как можно быстрее!».
    Аку Тонпа сел на коня и направился к другому берегу реки. Но добравшись до середины реки, лошадь ненадолго стала на месте, а затем вернулась обратно. Богатый господин спросил: «Ты не поехал брать свою вещь и вернулся, что ты собираешься делать?». На что Аку Тонпа ответил: «Господин, когда я достиг середны реки, лошадь поняла, что я – не Вы, и ее совершенно невозможно было завставить ехать дальше». Богач спросил: «Может быть мы можем сделать это как то по-другому?» Но Аку Тонпа ответил: «Не надо придумывать других способов. Если ты дашь мне одеться в твои одежды, лошадь точно поедет». И богач сразу отдал все свои одежды Аку, чтобы тот их надел. И так Аку Тонпа с веселым настроением, надев наряды богача, сел на лошадь и направился прочь.
    Достигнув середины реки, Аку Тонпа развернул лошадь и громко прокричал: «Эй! Умный господин! Теперь ты понял? Разве сейчас тебя не обманули?», и уехал восвояси.
    А богатый господин, видя, как Аку Тонпа удаляется на другом берегу реки на его любимой лошади и в его дорогих нарядах, а он не может ничего поделать, понял, что все потерял.
Словарь:

མགོ་སྐོར་ обман, хитрость
སྤྱང་གྲུང་й умный, одаренный, остроумны
ས་གནས་གང་སར་ везде
སྐད་གྲགས་ известность
དབུལ་ཕོངས་ бедняк
འཚིག་ཟ་བྱེད་ горячо ненавидеть
ཧ་ལམ་ удивление, изумление
བཟོ་ལྟ་ཤོར་ потерять форму, разрушить образ
ཆུ་འགྲམ་ берег реки
ཕྲད། встретиться с кем-либо
ཕྱག་ལས་ дело
གཡོ་སྒྱུ་ хитрость
རྣམ་འགྱུར་ вид, облик,
གོ་ཐོས་ слышать
བྲེལ་འཚུབ་ напряжение, занятость
ཨམ་ཕྲག་ за пазухой
བསྔོགས་ копаться, рыться (внутри чего-то)
ལུས་ оставлять, оставить лежать, забыть, потерять
གཙང་པོ་ река
ཕར་ཕྱོགས་ та сторона, другой берег
བླངས་ получить, взять
ང་རྒྱལ་ гордость
རྒྱལ་བ་ победа, победить
ཞོན་ сидеть верхом
གཡར་ одалживать
མགྱོགས་ཙམ་ как можно быстрее
བསྐྱོད་ двигаться, ехать на лошади, идти, уводить
གང་ཙམ་ནས་ чуть погодя
ཏོག་ཙམ་ чуть-чуть
ལེན་ брать
ཚུར་ сюда, на эту сторону
ལོག་ вернуться
ད་འོ་ན་ тогда, раз так,
ཕྲན་ чуть
ན་བཟའ་ одежда, наряд, одеяния
ཏན་ཏན་ точно
དུག་ལོག་ одежда
གྱོན་ надевать
ཤར་རེར་ прямо
རྟ་ཁ་བཅུས་ повернуть голову коня
སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས་ громко
གཅེས་པོ་ любимый, лелеямый
གཟབ་སྤྲོས་ дорогая одежда, наряд
ཤོར་ понести потерю, проиграть